العلامة الحلي ( مترجم : شعراني )
426
تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( فارسي )
است حتى در عقد صلح و وكالت و ميان اين دو حد غرر محدود است به بيش و كم كه در غالب عادت بخاطر مردم مىگذرد مثلا برنجى كه در كيسه است يا در انبار مىتواند مالك آن حد بيش و كم آن را تعقل كند و صلح بر آن صحيح است . و از مباحث مهمه صلح يكى آن است كه اگر كسى اندازه بدهى خود را بداند و چنان وا نمايد كه نمىداند و با طلبكار بر مبلغى كمتر صلح كند آن زيادتى بر وى حلال نيست هر چند به ظاهر شرع عقد صحيح واقع شده است و انسان به سبب عمل به ظاهر جهنمى مىشود وقتى مخالفت آن را با حقيقت بداند اگر دو نفر دو درهم در دست دارند يكى ادعا مىكند هر دو خاص من است ديگرى مىگويد يك درهم از آن من و يك درهم از آن او ، نصف درهم را بيكى بايد داد و يك درهم و نيم را به ديگرى . همچنين هر گاه يك نفر دو درهم وديعه سپارد نزد كسى و نفر ديگر يك درهم ، و يك درهم مفقود شود صاحب دو درهم بگويد از مال من هيچ مفقود نشده و آن كه مفقود شد مال ديگرى است و صاحب يك درهم بگويد مال من باقى است و از آن دو درهم كه مال من نبوده يكى گم شده است بايد نيم درهم بيكى بدهيم